علت ریزش آب دهان در کودکان

علت ریزش آب دهان در کودکان به صورت مداوم، حتماً به معنی خوردن سردی‌جات نیست و همیشه هم با دندان درآوردن یا عادت‌های ساده کودکانه توضیح داده نمی‌شود. گاهی اوقات این ریزش آب دهان در کودکان، مرتبط با عواملی مانند ضعف عضلات لب، زبان و فک، باز ماندن دهان، تنفس دهانی، بزرگی لوزه‌ها، کم‌حسی دهان، کاهش دفعات بلع، اختلال در کنترل سر و تنه، فلج مغزی، سندرم‌های ژنتیکی، رفلاکس معده یا عوارض بعضی داروهاست.

آب دهان در سنین پایین می‌تواند طبیعی باشد، اما اگر بعد از حدود ۴ سالگی ادامه پیدا کند، لباس کودک را خیس کند، باعث زخم اطراف دهان شود، روی ارتباط اجتماعی کودک اثر بگذارد یا همراه با مشکل جویدن و بلعیدن باشد، بهتر است توسط گفتاردرمانگر بررسی شود. در کلینیک گفتاردرمانی کندو، ارزیابی ریزش آب دهان فقط به ظاهر کودک محدود نمی‌شود! وضعیت بلع، حس دهانی، قدرت عضلات دهان، پوسچر، تنفس، وضعیت دندان‌ها و نیاز به ارجاع تخصصی بررسی می‌شود و در صورت نیاز، مسیرهایی مانند بلع درمانی در اصفهان یا گفتاردرمانی در منزل اصفهان برای کودک طراحی می‌شود تا خانواده بداند دقیقاً علت مشکل چیست و درمان باید از کجا شروع شود.

علت ریزش آب دهان در کودکان چه می‌تواند باشد؟

ریزش آب دهان در کودکان همیشه به معنی زیاد بودن بزاق نیست، بلکه در بسیاری از موارد مشکل اصلی این است که کودک نمی‌تواند بزاق را به‌موقع جمع کند، با زبان به عقب دهان ببرد، لب‌ها را بسته نگه دارد و به شکل منظم قورت بدهد. آبریزش دهان در نوزادان و کودکان کم‌سن، به‌خصوص هنگام دندان درآوردن، می‌تواند طبیعی باشد، اما اگر بعد از حدود ۴ سالگی ادامه پیدا کند، لباس کودک را مرتب خیس کند، اطراف دهان را زخم کند، روی غذا خوردن، حرف زدن یا ارتباط اجتماعی اثر بگذارد، باید علت آن جدی‌تر بررسی شود.

در ارزیابی تخصصی، گفتاردرمانگر فقط به مقدار بزاق نگاه نمی‌کند، بلکه وضعیت لب، زبان، فک، کف دهان، بلع، حس دهانی، تنفس، پوسچر، سابقه پزشکی، داروها، سلامت دندان‌ها و احتمال نیاز به ارجاع به پزشک را هم بررسی می‌کند. در کودکان دارای فلج مغزی و مشکلات نورولوژیک، ریزش آب دهان معمولاً بیشتر به ضعف کنترل دهانی و کاهش توانایی بلع بزاق مربوط است .

دندان درآوردن، تحریکات دهانی و باورهایی مثل سردیجات

در سنین پایین، مخصوصاً در دوره دندان درآوردن، ممکن است ریزش آب دهان کودک بیشتر شود، چون لثه تحریک می‌شود، کودک بیشتر دست یا وسیله وارد دهان می‌کند و بزاق بیشتری در دهان جمع می‌شود. در فرهنگ عمومی گاهی این حالت به خوردن سردیجات هم نسبت داده می‌شود، اما اگر آبریزش دهان مداوم، شدید یا بعد از سن طبیعی ادامه‌دار باشد، نباید فقط با این توضیح کنار گذاشته شود. در این موارد، درمان خاصی لازم نیست مگر اینکه همراه با علائم مهم باشد، اما مراقبت از پوست اطراف دهان، خشک نگه داشتن چانه، بهداشت دهان و بررسی دندان‌ها می‌تواند کمک‌کننده باشد.

 ضعف در بسته شدن لب‌ها

یکی از علت‌های مهم ریزش آب دهان در کودکان، بسته نشدن کافی لب‌هاست. وقتی کودک در حالت استراحت دهان باز دارد، لب‌ها شل هستند یا نمی‌تواند لب بالا و پایین را خوب روی هم نگه دارد، بزاق به‌جای اینکه در دهان بماند و قورت داده شود، به بیرون نشت می‌کند. این حالت در کودکان دارای ضعف عضلات صورت، فلج مغزی، سندرم داون، تنفس دهانی یا تأخیر حرکتی دهانی بیشتر دیده می‌شود. نشانه‌های آن شامل دهان باز، خیس بودن چانه، بیرون ریختن غذا از دهان و سختی در نوشیدن با نی یا لیوان است. درمان معمولاً شامل تمرین‌های هدفمند لب، اصلاح وضعیت نشستن، افزایش آگاهی کودک از بسته بودن دهان و آموزش خانواده برای یادآوری درست و بدون فشار است.

ضعف زبان و عضلات کف دهان

زبان و عضلات کف دهان نقش مهمی در جمع کردن بزاق، هدایت آن به عقب دهان و شروع بلع دارند. اگر زبان ضعیف، کم‌تحرک یا ناهماهنگ باشد، بزاق در کف دهان جمع می‌شود و کودک نمی‌تواند آن را به‌موقع به سمت حلق ببرد. این مشکل ممکن است با بیرون بودن زبان، حرکت کم زبان، باقی ماندن غذا در دهان، سختی در جویدن، مشکل در قورت دادن و آبریزش زیاد همراه باشد. در گفتاردرمانی، تمرین‌ها باید بر اساس ارزیابی دقیق طراحی شوند و می‌توانند شامل افزایش حرکت زبان، کنترل نوک زبان، تقویت انتقال بزاق و غذا به عقب دهان، تمرین بلع آگاهانه و در صورت نیاز تمرین‌های حسی دهانی باشند.

بی‌ثباتی فک و ضعف کنترل دهان

فک پایه حرکت لب و زبان است. اگر کودک نتواند فک خود را هنگام استراحت، غذا خوردن یا حرف زدن پایدار نگه دارد، کنترل بزاق هم سخت‌تر می‌شود. در این حالت ممکن است دهان کودک نیمه‌باز بماند، جویدن نامنظم باشد، غذا از دهان بیرون بریزد و آب دهان به‌خصوص هنگام تمرکز، بازی یا تماشای تلویزیون بیشتر شود. درمان در این بخش معمولاً شامل اصلاح پوسچر، تمرین‌های کنترل فک، استفاده درست از نی یا ابزارهای تغذیه‌ای مناسب، آموزش جویدن و تقویت هماهنگی بین لب، فک و زبان است.

 کاهش دفعات بلع بزاق

بعضی کودکان بزاق زیادی تولید نمی‌کنند، اما به اندازه کافی آن را قورت نمی‌دهند. این موضوع در کودکان دارای مشکلات عصبی، ضعف توجه، اختلالات حسی، فلج مغزی یا تأخیر رشدی بیشتر دیده می‌شود. کودک ممکن است متوجه جمع شدن بزاق نشود یا برنامه حرکتی لازم برای بلع منظم را به‌خوبی اجرا نکند. نشانه مهم این حالت، جمع شدن بزاق در دهان و افزایش آبریزش هنگام خستگی، تمرکز، بازی یا پایین بودن سر است. درمان می‌تواند شامل یادآوری‌های رفتاری، تمرین بلع آگاهانه، نشانه‌های تصویری یا کلامی، افزایش حس دهان و تمرین‌های کاربردی در طول روز باشد.

 اختلالات حسی دهان و کم‌حسی

در برخی کودکان، حس دهان و اطراف دهان پایین‌تر از حد انتظار است. این کودکان ممکن است متوجه خیسی چانه، جمع شدن بزاق یا باز ماندن دهان نشوند. گاهی کودک فقط وقتی والد تذکر می‌دهد دهانش را پاک می‌کند یا بزاق را قورت می‌دهد. این وضعیت در کودکان دارای مشکلات نورولوژیک، تأخیر رشدی یا اختلال پردازش حسی دیده می‌شود. درمان معمولاً شامل تحریکات حسی کنترل‌شده مثل مسواک زدن منظم، استفاده از سرما، فشار مناسب روی زبان و گونه، تمرین آگاهی از لب و دهان و آموزش کودک برای پاک کردن یا قورت دادن در زمان مناسب است.

فلج مغزی و اختلالات نورولوژیک

فلج مغزی یکی از مهم‌ترین علت‌های ریزش آب دهان در کودکان است. در این کودکان، مشکل معمولاً از ضعف هماهنگی عضلات دهان، کنترل ضعیف سر و تنه، بسته نشدن لب‌ها، کاهش دفعات بلع و گاهی اختلال حس دهانی ایجاد می‌شود. ریزش آب دهان در این گروه می‌تواند باعث خیس شدن مداوم لباس، تحریک پوست، بوی نامطبوع، اختلال در گفتار، آسیب به وسایل آموزشی و کاهش اعتمادبه‌نفس اجتماعی شود. درمان ابتدا با اصلاح وضعیت بدن، صندلی مناسب، تمرین‌های دهانی و حسی، آموزش خانواده و مدیریت رفتاری شروع می‌شود و در موارد شدید ممکن است پزشک دارو، بوتاکس یا روش‌های تخصصی‌تر را بررسی کند.

آسیب مغزی، تشنج و درگیری اعصاب جمجمه‌ای

آسیب‌های مغزی، برخی انواع تشنج و درگیری اعصاب جمجمه‌ای مثل عصب هفتم، نهم و دوازدهم می‌توانند کنترل عضلات صورت، زبان، حلق و بلع را مختل کنند. اگر کودک بعد از یک بیماری عصبی، آسیب مغزی یا تشنج دچار آبریزش بیشتر شده باشد، این موضوع باید جدی‌تر بررسی شود. نشانه‌های همراه می‌تواند شامل کج شدن صورت، ضعف لب، سختی در حرکت زبان، مشکل بلع، سرفه هنگام غذا و تغییر در کیفیت صدا باشد. درمان در این موارد باید تیمی باشد و گفتاردرمانگر معمولاً در کنار پزشک، متخصص مغز و اعصاب و گاهی کاردرمانگر برنامه‌ای برای کنترل بزاق، بلع ایمن و تقویت عملکرد دهانی طراحی می‌کند.

تنفس دهانی، بزرگی لوزه و انسداد بینی

وقتی کودک به دلیل بزرگی لوزه‌ها، آدنوئید، آلرژی، انحراف تیغه بینی یا گرفتگی مزمن بینی مجبور است از دهان نفس بکشد، دهان باز می‌ماند و کنترل بزاق سخت‌تر می‌شود. در این کودکان معمولاً آبریزش دهان همراه با خرخر شبانه، خواب با دهان باز، خشکی لب، بوی بد دهان، گرفتگی بینی یا صدای تو دماغی دیده می‌شود. در چنین شرایطی، باید مسیر تنفسی هم بررسی شود. درمان ممکن است شامل ارجاع به متخصص گوش و حلق و بینی، درمان آلرژی، اصلاح تنفس دهانی و سپس تمرین‌های گفتاردرمانی برای بسته شدن بهتر لب‌ها و مدیریت بزاق باشد.

رفلاکس معده و تحریک بزاق

رفلاکس معده می‌تواند باعث تحریک دهان و حلق شود و در بعضی کودکان میزان بزاق را بیشتر کند. کودکانی که رفلاکس دارند ممکن است علاوه بر آبریزش دهان، علائمی مثل برگشت غذا، ترش کردن، بوی بد دهان، سرفه‌های شبانه، بی‌قراری بعد از غذا، بدغذایی یا امتناع از خوردن داشته باشند. در این حالت، درمان آبریزش دهان فقط با تمرین دهانی کامل نمی‌شود و باید علت گوارشی هم مدیریت شود. گفتاردرمانگر می‌تواند وضعیت تغذیه، بلع و رفتار غذایی را بررسی کند، اما تشخیص و درمان دارویی رفلاکس باید توسط پزشک انجام شود.

مشکلات دندان، لثه و بهداشت دهان

پوسیدگی دندان، التهاب لثه، زخم‌های دهانی، عفونت‌های دهان یا نامرتبی شدید دندان‌ها می‌توانند بزاق را تحریک کنند یا بسته شدن دهان را سخت‌تر کنند. اگر کودک آبریزش دهان همراه با بوی بد دهان، درد هنگام غذا خوردن، خونریزی لثه، پوسیدگی واضح یا حساسیت دهانی دارد، بررسی دندانپزشکی ضروری است. درمان در این بخش شامل مسواک منظم، رسیدگی به پوسیدگی‌ها، درمان التهاب لثه و اصلاح مشکلات دهانی است. نکته تخصصی این است که بهداشت دهان می‌تواند آگاهی حسی دهان را هم بهتر کند و به مدیریت بزاق کمک کند.

سندرم‌های ژنتیکی مانند سندرم داون و موبیوس

در برخی سندرم‌های ژنتیکی، ریزش آب دهان به دلیل ترکیبی از تون عضلانی پایین، دهان باز، زبان بزرگ یا بیرون‌زده، ضعف کنترل فک، تأخیر حرکتی دهانی و گاهی مشکلات بلع دیده می‌شود. در سندرم داون، شلی عضلانی و ویژگی‌های ساختاری دهان می‌تواند کنترل بزاق را دشوار کند. در سندرم موبیوس نیز به دلیل درگیری عضلات صورت، کودک ممکن است در بستن لب‌ها و کنترل ترشحات مشکل داشته باشد. درمان در این کودکان معمولاً طولانی‌تر و مرحله‌به‌مرحله است و روی پوسچر، کنترل لب، فک و زبان، تحریک حسی، بلع منظم، تغذیه ایمن و آموزش خانواده تمرکز دارد.

عوارض دارویی

برخی داروها، به‌خصوص بعضی داروهای ضدتشنج، داروهای اعصاب یا داروهایی که روی سیستم عصبی خودکار اثر می‌گذارند، ممکن است ترشح بزاق را افزایش دهند یا هوشیاری، بلع و کنترل دهانی کودک را تغییر دهند. اگر آبریزش دهان بعد از شروع داروی جدید یا تغییر دوز دارو بیشتر شده باشد، باید با پزشک کودک مطرح شود. خانواده نباید دارو را خودسرانه قطع کند. در چنین شرایطی، گفتاردرمانگر می‌تواند اثر دارو بر کنترل دهان و بلع را بررسی کند و پزشک درباره ادامه، تغییر یا تنظیم دارو تصمیم می‌گیرد.

 بیماری‌های متابولیک و نادر مانند سندرم ادرار شربت افرا

در بیماری‌های متابولیک نادر مثل سندرم ادرار شربت افرا یا MSUD، مشکل اصلی اختلال در تجزیه برخی اسیدهای آمینه است و علائم مهم می‌تواند شامل بوی شیرین یا شبیه شربت افرا در ادرار، تغذیه ضعیف، استفراغ، بی‌حالی، رشد نامناسب، تشنج و در موارد شدید آسیب عصبی باشد. در منابع معتبر، آبریزش دهان به‌عنوان علامت اصلی و اختصاصی MSUD معرفی نمی‌شود، اما اگر کودک به دلیل بحران متابولیک، ضعف عصبی، اختلال تغذیه یا کاهش کنترل دهانی دچار مشکل شود، ممکن است مدیریت بزاق هم تحت تأثیر قرار بگیرد. بنابراین اگر آبریزش دهان همراه با بوی غیرطبیعی ادرار، بی‌حالی، استفراغ، تشنج یا تغذیه بسیار ضعیف باشد، موضوع فوری پزشکی است و باید سریع بررسی شود، نه اینکه فقط با تمرین گفتاردرمانی دنبال شود.

درمان ریزش آب دهان در کودکان چیست؟

درمان ریزش آب دهان در کودکان باید از ارزیابی تخصصی شروع شود، چون آبریزش دهان در بسیاری از کودکان به ضعف کنترل لب، زبان، فک، کاهش دفعات بلع، کم‌حسی دهانی، تنفس دهانی یا مشکلات عصبی مربوط می‌شود. به همین دلیل خانواده بهتر است به گفتاردرمانگر مراجعه کند تا مشخص شود مشکل کودک بیشتر گفتاردرمانی و بلع‌درمانی می‌خواهد، یا نیاز به بررسی دندانپزشکی، گوش و حلق و بینی، پزشک مغز و اعصاب یا درمان دارویی دارد. درمان معمولاً از روش‌های کم‌تهاجمی مثل اصلاح پوزیشن، تمرین‌های دهانی، تحریکات حسی، آموزش خانواده و مدیریت رفتاری شروع می‌شود و فقط در موارد شدید و مقاوم، گزینه‌هایی مثل دارو، بوتاکس یا جراحی توسط پزشک بررسی می‌شوند.

    ارزیابی تخصصی قبل از شروع درمان

اولین مرحله درمان، ارزیابی دقیق علت ریزش آب دهان است. گفتاردرمانگر بررسی می‌کند کودک در حالت استراحت دهانش باز می‌ماند یا نه، لب‌ها چقدر بسته می‌شوند، زبان چه حرکتی دارد، فک چقدر پایدار است، بزاق را چند وقت یک‌بار قورت می‌دهد، تنفس از بینی انجام می‌شود یا دهان، حس دهانی مناسب است یا نه و آیا هنگام غذا خوردن سرفه، گیر کردن غذا یا مشکل بلع وجود دارد یا خیر. بدون این ارزیابی، تمرین دادن کودک ممکن است بی‌هدف باشد، چون درمان کودکی که مشکل اصلی او تنفس دهانی است با کودکی که کم‌حسی دهانی یا فلج مغزی دارد کاملاً متفاوت است.

    اصلاح وضعیت بدن و کنترل سر و تنه

در بسیاری از کودکان، مخصوصاً کودکان دارای فلج مغزی، ضعف حرکتی یا شلی عضلانی، ریزش آب دهان با وضعیت نامناسب بدن شدیدتر می‌شود. وقتی سر کودک پایین می‌افتد، تنه ناپایدار است یا کودک روی صندلی مناسب نمی‌نشیند، کنترل دهان و بلع بزاق سخت‌تر می‌شود. در این مرحله، درمانگر وضعیت نشستن، حمایت پاها، زاویه لگن، کنترل تنه و قرار گرفتن سر در خط وسط را اصلاح می‌کند. گاهی استفاده از صندلی مناسب، تکیه‌گاه بهتر یا همکاری با کاردرمانگر می‌تواند پایه درمان را قوی‌تر کند و باعث شود تمرین‌های دهانی نتیجه بیشتری بدهند.

    درمان تنفس دهانی و انسداد بینی

اگر کودک به دلیل بزرگی لوزه‌ها، آدنوئید، آلرژی، گرفتگی مزمن بینی یا مشکلات ساختاری مجبور باشد با دهان باز نفس بکشد، ریزش آب دهان هم ادامه پیدا می‌کند. در این حالت، کودک برای نفس کشیدن ناچار است دهانش را باز نگه دارد. درمانگر در صورت مشاهده علائمی مثل خواب با دهان باز، خرخر، گرفتگی بینی، صدای تو دماغی یا خشکی لب، کودک را برای بررسی بیشتر به متخصص گوش و حلق و بینی ارجاع می‌دهد. بعد از مدیریت علت تنفسی، تمرین‌های گفتاردرمانی برای بسته نگه داشتن لب‌ها و کنترل بهتر بزاق مؤثرتر می‌شوند.

    بهداشت دهان و درمان مشکلات دندانی

سلامت دهان و دندان نقش مهمی در کنترل بزاق دارد. پوسیدگی دندان، التهاب لثه، زخم دهان یا بوی بد دهان می‌تواند ترشح بزاق را تحریک کند و باعث شود کودک بیشتر آب دهان داشته باشد. در این بخش، مسواک منظم، رسیدگی به پوسیدگی‌ها، درمان التهاب لثه و بررسی دندانپزشکی اهمیت دارد. از طرف دیگر، مسواک زدن درست می‌تواند نوعی تحریک حسی مفید هم باشد و به کودک کمک کند دهان، لب‌ها و زبان خود را بهتر حس کند. بنابراین بهداشت دهان می‌تواند بخشی از درمان ریزش آب دهان باشد.

    تمرین‌های تقویت لب

اگر کودک نتواند لب‌های خود را خوب ببندد، بزاق به‌راحتی از دهان بیرون می‌ریزد. در این شرایط، گفتاردرمانگر از تمرین‌هایی برای افزایش قدرت و کنترل لب استفاده می‌کند. تمرین‌هایی مثل بستن لب‌ها، فشردن کنترل‌شده لب‌ها، غنچه کردن، لبخند زدن، نگه داشتن وسیله سبک بین لب‌ها یا نوشیدن با نی می‌تواند در برخی کودکان کمک‌کننده باشد. البته این تمرین‌ها باید متناسب با سن، توان حرکتی و سطح همکاری کودک انتخاب شوند، چون تمرین عمومی و تکراری بدون هدف، معمولاً نتیجه پایدار ایجاد نمی‌کند.

    تمرین‌های زبان و عضلات کف دهان

زبان باید بزاق را از کف دهان جمع کند و به عقب دهان ببرد تا بلع شروع شود. اگر زبان ضعیف، کند یا ناهماهنگ باشد، بزاق در دهان جمع می‌شود و از لب‌ها بیرون می‌ریزد. در این بخش، درمانگر روی حرکت زبان به جلو، عقب، بالا و طرفین، کنترل نوک زبان، جمع کردن بزاق، انتقال بزاق به عقب دهان و شروع بلع کار می‌کند. در کودکانی که زبان بیرون‌زده دارند یا غذا در دهانشان باقی می‌ماند، این بخش اهمیت بیشتری دارد. هدف درمان هماهنگ کردن زبان با فک، لب و بلع است.

    تمرین‌های کنترل فک

فک پایه حرکات دهان است و اگر ثبات کافی نداشته باشد، لب و زبان هم نمی‌توانند درست کار کنند. کودکانی که دهانشان نیمه‌باز می‌ماند، هنگام غذا خوردن فکشان شل است یا جویدن نامنظم دارند، ممکن است در کنترل بزاق هم مشکل داشته باشند. درمانگر با تمرین‌های کنترل فک، جویدن هدفمند، استفاده درست از ابزارهای تغذیه‌ای و اصلاح وضعیت دهان در حالت استراحت کمک می‌کند کودک بتواند دهان را پایدارتر نگه دارد. این تمرین‌ها به‌خصوص در کودکان دارای ضعف عضلانی یا تأخیر حرکتی دهانی مهم هستند.

تحریکات حسی دهانی

بعضی کودکان به دلیل کم‌حسی دهان متوجه جمع شدن بزاق یا خیس شدن چانه نمی‌شوند. در این کودکان، درمان باید آگاهی حسی دهان را افزایش دهد. گفتاردرمانگر ممکن است از مسواک، سرما، فشار ملایم روی گونه و زبان، تحریک لب‌ها یا تمرین‌های حسی کنترل‌شده استفاده کند تا کودک دهان خود را بهتر حس کند. هدف این است که کودک زودتر متوجه بزاق شود، دهانش را ببندد، قورت دهد یا خودش دهان را پاک کند. این روش باید کاملاً کنترل‌شده انجام شود، چون تحریک بیش از حد می‌تواند در بعضی کودکان باعث مقاومت، تهوع یا حساسیت بیشتر شود.

آموزش بلع آگاهانه بزاق

برخی کودکان بزاق را به اندازه کافی قورت نمی‌دهند. در این حالت، درمانگر به کودک یاد می‌دهد در زمان‌های مشخص بزاق را جمع کند و قورت بدهد. این کار می‌تواند با نشانه کلامی، تصویر، تایمر، آینه یا یادآوری آرام انجام شود. برای مثال کودک یاد می‌گیرد قبل از صحبت کردن، بعد از بازی، هنگام نشستن یا وقتی چانه خیس شد، دهانش را ببندد و قورت دهد. این تمرین زمانی نتیجه می‌دهد که کودک از نظر شناختی و همکاری توانایی پیروی از دستور را داشته باشد و خانواده هم

درمان دارویی برای کاهش بزاق

در مواردی که ریزش آب دهان شدید است و تمرین‌های گفتاردرمانی، اصلاح وضعیت و مدیریت رفتاری به‌تنهایی کافی نیستند، پزشک ممکن است داروهایی برای کاهش ترشح بزاق تجویز کند. داروهایی مثل گلیکوپیرولات، اسکوپولامین یا آتروپین می‌توانند تولید بزاق را کمتر کنند، اما باید حتماً تحت نظر پزشک مصرف شوند، چون ممکن است عوارضی مثل خشکی بیش از حد دهان، یبوست، خواب‌آلودگی، تحریک‌پذیری یا مشکل در غلیظ شدن ترشحات ایجاد کنند. نقش گفتاردرمانگر در این مرحله، ادامه تمرین‌های دهانی و بررسی اثر دارو بر بلع و عملکرد کودک است.

 تزریق بوتاکس به غدد بزاقی

بوتاکس در موارد متوسط تا شدید ریزش آب دهان استفاده می‌شود و معمولاً توسط پزشک متخصص به غدد بزاقی مثل پاروتید یا زیر فکی تزریق می‌شود. این روش فعالیت غدد را کاهش می‌دهد و اثر آن معمولاً موقتی است. بوتاکس می‌تواند برای کودکانی مناسب باشد که آبریزش دهان شدید دارند، لباسشان دائماً خیس می‌شود یا درمان‌های ساده‌تر پاسخ کافی نداده‌اند. با این حال، چون ممکن است روی خشکی دهان، غلظت بزاق یا بلع اثر بگذارد، باید با نظر تیم درمان انجام شود و بعد از آن نیز گفتاردرمانی، کنترل دهانی و آموزش خانواده ادامه پیدا کند.

جراحی در موارد شدید و مقاوم

جراحی معمولاً آخرین مرحله درمان است و فقط برای کودکانی مطرح می‌شود که ریزش آب دهان شدید، مزمن و مقاوم دارند و درمان‌های محافظه‌کارانه، دارویی یا بوتاکس پاسخ کافی نداده‌اند. در برخی جراحی‌ها مسیر مجاری غدد بزاقی تغییر داده می‌شود تا بزاق به سمت حلق هدایت شود و راحت‌تر بلعیده شود. در موارد شدیدتر ممکن است بستن مجاری یا برداشتن بعضی غدد بررسی شود. این روش‌ها برای همه کودکان مناسب نیستند و نیاز به بررسی دقیق سن، شدت مشکل، وضعیت بلع، سلامت عمومی و نظر تیم پزشکی دارند.

چه تعداد جلسه برای درمان علت ریزش آب دهان در کودکان لازم است ؟

تعداد جلسه برای درمان علت ریزش آب دهان در کودکان کاملاً به علت اصلی مشکل، سن کودک، شدت آبریزش، میزان کنترل لب و زبان، وضعیت فک، حس دهانی، دفعات بلع، وجود مشکلاتی مثل فلج مغزی، سندرم‌های ژنتیکی، تنفس دهانی، اختلال بلع یا مصرف دارو بستگی دارد. بعضی کودکان با چند جلسه ارزیابی، آموزش خانواده، اصلاح پوزیشن، تمرین‌های ساده لب و زبان و تحریکات حسی پیشرفت خوبی نشان می‌دهند، اما در کودکانی که مشکل عصبی، ضعف عضلات دهان، کاهش حس دهانی یا اختلال بلع دارند، درمان معمولاً طولانی‌تر و مرحله‌به‌مرحله انجام می‌شود و نیاز به پیگیری منظم دارد. در کلینیک گفتاردرمانی کندو، ابتدا علت ریزش آب دهان کودک به‌صورت تخصصی بررسی می‌شود و بعد تعداد جلسات تقریبی، تمرین‌های خانگی و مسیر درمان مشخص می‌گردد. هزینه هر جلسه درمان برای ریزش آب دهان کودک ۸۹۵ هزار تومان است.

بهترین مرکز گفتاردرمانی برای درمان آب ریزش دهان در کودک

برای انتخاب بهترین مرکز گفتاردرمانی برای درمان آب‌ریزش دهان در کودک باید به مرکزی مراجعه کرد که مشکل را فقط به «زیاد بودن بزاق» نسبت ندهد و ابتدا علت اصلی را بررسی کند چون آبریزش دهان می‌تواند به ضعف عضلات لب، زبان و فک، کم‌حسی دهانی، کاهش دفعات بلع، تنفس دهانی، مشکلات عصبی، فلج مغزی، سندرم‌های ژنتیکی یا اختلال بلع مربوط باشد. در کلینیک گفتاردرمانی کندو زیر نظر امیررضا ایرج، کودک ابتدا از نظر وضعیت دهان باز، قدرت لب‌ها، حرکت زبان، کنترل فک، حس دهانی، بلع بزاق، پوسچر، تنفس و نیاز به ارجاع پزشکی ارزیابی می‌شود و سپس برنامه درمانی اختصاصی شامل تمرین‌های دهانی، تحریکات حسی، اصلاح وضعیت بدن، آموزش خانواده، تمرین بلع آگاهانه و پیگیری منظم طراحی می‌گردد. مزیت کندو این است که درمان آبریزش دهان کودک مرحله‌به‌مرحله و بر اساس علت واقعی مشکل انجام می‌شود تا خانواده بداند دقیقاً چه تمرین‌هایی لازم است و کودک چگونه می‌تواند کنترل بهتری روی بزاق و عضلات دهان پیدا کند.

جمع بندی

در جمع‌بندی باید گفت ریزش آب دهان در کودکان اگر در سنین پایین و به‌صورت موقت باشد، می‌تواند بخشی از رشد طبیعی یا دندان درآوردن باشد، اما وقتی شدید، مداوم یا بعد از حدود ۴ سالگی ادامه‌دار می‌شود، باید علت آن تخصصی بررسی شود. در بسیاری از کودکان مشکل اصلی افزایش بزاق نیست، بلکه ضعف در بستن لب‌ها، کنترل زبان و فک، کاهش دفعات بلع، کم‌حسی دهانی، تنفس دهانی، مشکلات دندانی، اختلال بلع، فلج مغزی، سندرم‌های ژنتیکی یا بیماری‌های عصبی است. درمان مؤثر از تشخیص درست شروع می‌شود و معمولاً با اصلاح وضعیت بدن، تمرین‌های دهانی، تحریکات حسی، آموزش بلع آگاهانه، مدیریت رفتاری و آموزش خانواده انجام می‌گیرد و در موارد شدیدتر، دارو، بوتاکس یا جراحی با نظر پزشک بررسی می‌شود. در کلینیک گفتاردرمانی کندو زیر نظر امیررضا ایرج، کودک ابتدا از نظر دهان، بلع، حس، تنفس، پوسچر و نیاز به ارجاع پزشکی ارزیابی می‌شود تا مسیر درمانی دقیق و مرحله‌به‌مرحله برای کنترل بهتر آبریزش دهان طراحی شود.